انگشت چکشی پا چیست و چگونه درمان می شود؟

انگشت چکشی پا شایع‌ترین تغییر شکل مربوط به انگشت دوم، سوم یا چهارم است. این امر اغلب به دلیل پوشیدن کفش‌های باریک و بدون تکیه گاه قوسی ایجاد می‌شود. این شرایط می‌تواند بسیار دردناک باشد. اما درمان‌های زیادی برای تسکین درد آن وجود دارد.در این مقاله از وبسایت دکتر علیرضا موسویان متخصص ارتوپد مشهد قصد داریم به علل ایجاد انگشت چکشی، علائم، عوارض، تشخیص و درمان آن بپردازیم.

انگشت چکشی چیست؟

انگشت چکشی پا از ناهنجاری‌های مربوط به پا است که به دلیل عدم تعادل در عضلات، تاندون‌ها یا رباط‌هایی ایجاد می‌شود که انگشت پا را صاف نگه می‌دارند. نوع کفش، ساختار پا، ضربه و برخی از بیماری‌های خاص می‌توانند به پیشرفت این ناهنجاری کمک کنند. بیماری انگشت چکشی پا شامل خم شدن غیرطبیعی در مفصل میانی انگشت پا است. این بیماری اغلب در انگشتان دوم، سوم و چهارم رخ می‌دهد. تسکین درد و فشار ناشی از بیماری انگشت چکشی پا و پنجه چکشی ممکن است شامل تغییر کفش و استفاده از کفی طبی باشد. با این حال، در موارد شدیدتر ممکن است برای تسکین درد به جراحی نیاز باشد.

کدام انگشت پا بیشتر دچار خمیدگی می شود؟

در حالتی که انگشت حالت چکشی به خود گرفته باشد، مفصل انتهایی انگشت حالتی خمیده پیدا می‌کند. پوست انگشت پا، در نزدیکی ناخن پینه می‌بندد و در نهایت به زخم تبدیل می‌شود. این حالت می‌تواند بسیار دردناک باشد. انگشت پا ممکن است قرمز و متورم شود. چون انگشت دوم پا، بلندترین انگشت در پا به حساب می‌آید، احتمال چکشی شدن بیشتر در این انگشت وجود خواهد داشت.

علت ایجاد انگشت چکشی

عدم تعادل در ماهیچه ها و تاندون هایی که مفصل وسط پا را احاطه می کنند یکی از عواملی است که باعث ایجاد انگشت چکشی می شود. در اکثر موارد علت به وجود آمدن انگشت چکشی قابل تشخیص نبوده است. با این حال مواردی هستند که می‌توانند خطر ایجاد این عارضه را افزایش دهند که در زیر به آنها اشاره کرده‌ایم:

• استفاده از کفش‌های نامناسب
• اختلال در مفصل بین انگشتی پروگزیمال
• اختلالات مادرزادی
• آسیب
• اختلالات عصبی عضلانی
• قوس کف پا

تمام این موارد باعث می‌شوند که فشار بیشتری بر انگشتان پا وارد شده و یا رباط‌های انبساطی انگشت پا ضعیف شوند. در نتیجه، پینه و تغییر شکل ناخن نیز می‌تواند از اثراتی ناشی از این عارضه بر نوک انگشت باشد.

کفش نامناسب

پوشیدن کفش های خیلی تنگ و یا پاشنه بلند باعث خمیده شدن انگشتان پا می شوند. هنگامیکه انگشتان پا به مدت طولانی در حالت خمیده می مانند، ماهیچه ها نمی توانند صاف شوند. حتی با پوشیدن کفش های جا دار، این ماهیچه ها دیگر صاف نخواهند شد. میخچه از دیگر عواملی است که می تواند باعث تشدید شدن عارضه انگشت چکشی شود.

ژنتیک و وراثت

ژنتیک یکی دیگر از عوامل بروز انگشت چکشی محسوب می شود. عامل ژنتیک و وراثت از جمله عواملی است که اگر یکی از بستگان به عارضه انگشت چکشی مبتلا بوده باشد، احتمال بروز در دیگر اعضای خانواده نیز افزایش می یابد. با توجه به این که این مطالعه بر قومیت و نژاد خاصی انجام شده، نتایج حاصل از آن برای دیگر افراد در دیگر کشورها قابل تعمیم نمی باشد.

طول انگشتان پا

براساس نتایج حاصل از مقاله ای که در سال 2021 انجام شد، بروز انگشت چکشی در انگشتان بلندتر شایع تر است. احتمال خم شدن انگشتان بلندتر پا هنگام پوشیدن کفش های تنگ و یا پاشنه دار بیشتر است. انگشت چکشی در افرادی که کف پای صاف که و یا بونیون دارند، بیشتر مشاهده می شود. کف پای صاف به حالتی گفته می شود که هنگام قرار گرفتن پا بر روی یک سطح صاف، هیچ قوسی در آن مشاهده نمی شود. بونیون برآمدگی استخوانی است که در قسمت خارجی انگشت شست پا ایجاد می شود.

سن و جنسیت

انگشت چکشی در افراد مسن به ویژه زنان شایع تر است. مطالعه ای که در سال 2013 انجام شد، نیمی از زنان شرکت کننده بالای 70 سال دفورمیته کمتری در انگشتان پا داشتند و این آمار نشان می دهد که در برخی فرهنگ ‌ها، زنان بیشتر کفش ‌هایی می پوشند که انگشتان پا را تحت فشار قرار می‌دهند و در نتیجه باعث ایجاد مشکل انگشت چکشی خواهد شد.

یک مطالعه مقطعی در سال 2021 در مالزی نشان داد که آمار مشکلات انگشتان پا از جمله پینه، بونیون و انگشت چکشی در زنان جوانی که در محل کار کفش‌ های پاشنه بلند می پوشیدند به میزان قابل‌توجهی بالاتر از زنانی بود که از کفش های دیگر استفاده می کردند.

آسیب های گذشته

آسیب هایی که در گذشته به انگشت وارد شده، لزوما عامل مستقیم انگشت چکشی محسوب نمی شود اما می تواند باعث پیشرفت مشکل انگشت چکشی شود.

دیگر بیماری ها

برخی از بیماری ها خطر ابتلا به انگشت چکشی را افزایش خواهد داد. این بیماری ها عبارتند از:

• دیابت
• بیماری های عصبی عضلانی که عضلات و اعصاب کنترل کننده عضلات را تحت تاثیر قرار می دهد
• عدم تعادل ماهیچه ای که هیچ ارتباطی به کفش ندارد
• بیماری های التهابی مفصل مانند آرتریت

نشانه‌ها و روش‌های تشخیص چکشی شدن انگشت

• انگشت پای چکشی با بررسی مفصل انتهایی انگشت که حالتی برآمده‌تر از معمول در آن به وجود آمده است، تشخیص داده می‌شود. افراد در این شرایط معمولا با نشانه‌هایی مانند درد و التهاب ناشی از پینه بستن و یا تغییر شکل ناخن مواجه هستند. بسیاری از افراد که با نشانه‌هایی مانند درد مواجه نشده‌اند، زمانیکه که از نظر زیبایی، متوجه تغییر ظاهر انگشت خود می‌شوند در صدد رفع این عارضه بر‌می‌ایند و بسیاری از افراد دیگر نیز تا زمانیکه نشانه‌های انگشت پای چکشی، مانند درد، بروز نکرده است به دنبال روش های درمان آن نمی‌گردند.
• انگشت پای چکشی دارای دو نوع است. انگشت پای چکشی منعطف، که در این حالت عارضه هنوز در حال رشد است و مفصل هنوز قابلیت حرکت دارد، اما در انگشت پای چکشی سخت، تاندون‌ها سفت شده‌اند و مفصل به شکلی ناهماهنگ تغییر حالت داده است که حرکت آن نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرد.
• برای درمان انگشت پای چکشی باید تمام سوابق پزشکی فرد و هرگونه بیماری خانوادگی و وراثتی و تمام عواملی که ممکن است در شکل گیری این عارضه نقش داشته باشد، مانند آسیب‌های وارد شده به پا، جراحی و هرگونه عفونت، مورد بررسی قرار گرفته شود. دیگر عوامل تاثیر گذار در درمان مانند دیابت، بیماری‌های قلبی عروقی و توروپاتی نیز باید مورد بحث و بررسی قرار گیرد.
• برای درمان انگشت پای چکشی، بررسی فیزیکی انگشتان پا و تعیین وخامت وضعیت انگشت احتیاج خواهد بود. برای درمان این عارضه، مفصل فالانژیال متاتارسال و پروگزیمال اینتر فالانژیال باید بررسی شود و علاوه بر آن، محل وجود پینه‌ها و تغییرات ایجاد شده در ناخن‌های انگشت پا نیز مورد ارزیابی قرار می گیرد.

عوارض چکشی شدن انگشت پا چیست؟

انگشت پای چکشی باعث ایجاد ناراحتی و درد در پا می‌شود که راه رفتن را برای فرد دشوار می‌سازد. در این حالت کفش بر روی انگشتی که دچار حالت چکشی شده است ساییده می‌شود و باعث بروز درد، تورم، پینه و زخم روی انگشت خواهد شد. این قسمت از انگشت پا که حساس و متورم شده است ممکن است دچار عفونت شود و در نتیجه با سلولیت و یا استئومیلیت مواجه خواهد شد، این شرایط در افرادی که دیابت داشته و یا بیمای‌های عروقی محیطی داشته باشند بیشتر رخ خواهند داد. اگر شما از این بیماری‌ها رنج می برید و درد انگشت چکشی شما افزایش یافت، سریعا باید با پزشک خود تماس حاصل کنید.

انگشت پای چکشی چگونه درمان می‌شود؟

شما با استفاده از روش های گوناگونی، می‌توانید انگشت پای چکشی خود را در منزل درمان کنید. اگر درمان را به موقع آغاز کرده باشید احتیاجی به جراحی نخواهید داشت.

درمان دارویی

تزریق

استفاده از کفش مناسب

پوشیدن چه کفش هایی خطر ابتلا به انگشت چکشی را افزایش می دهد؟

• پوشیدن کفش های پاشنه بلند
• پوشیدن کفش های نوک تیز
• پوشیدن کفش های خیلی سفت

ارتوتیک (کفی)

اسپلینت‌های مخصوص انگشتان چکشی

نوع دیگری از اسپلینت‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که انگشت چکشی را با استفاده از انگشت کناری آن ثابت نگه دارند. در این حالت، چون انگشت چکشی به انگشت صاف مجاور خود بسته شده است، ساختار آن تغییر می‌کند و دوباره صاف می‌شود. انواع دیگر اسپلینت‌ها به گونه‌ای عمل می‌کنند که انگشت چکشی را توسط پا محکم و ثابت نگه مي‌دارند. این نوع اسپلینت‌ها معمولا انگشت مورد نظر و بقیه پا تا مچ پا را دربر می‌گیرند.

استفاده از اسپلینت برای انگشتان چکشی یک درمان موقتی برای کاهش درد و تغییر ساختار انگشت خواهد بود. با این حال معمولا استفاده‌ی طولانی مدت از اسپلینت‌ها لازم خواهد بود. برای افرادی که مدت زمان بسیار زیادی با این عارضه روبرو هستند، معمولا جراحی برای درمان عارضه احتیاج است. مخصوصا در شرایطی که فرد قادر به حرکت دادن انگشت و نگه داشتن آن به حالت نرمال نباشد.

برای جلوگیری از عفونت‌های قارچی، تمیز نگه داشتن اسپلینت نکته‌ی بسیار مهمی است. قبل از استفاده باید اسپلینت با آب داغ و صابون شسشتشو داده شود و حتما قبل از پوشیدن باید کاملا خشک گردد. معمولا به افراد توصیه می‌شود که دو عدد از اسپلینت‌های مورد نظر را خریداری کنند تا در زمان شستشوی یکی از آنها، فرد قادر به استفاده از دیگری باشد.

تمرینات ورزشی

تمرینات ورزشی علاوه بر تقویت و کشش ماهیچه ها، عدم تعادل را در پا کاهش می دهد. تمرینات ورزشی خاص شامل موارد زیر می باشد:

• برداشتن اشیاء کوچک با انگشتان پا
• فشار دادن حوله بر روی زمین با انگشتان پا
• کشش آرام انگشتان پا با استفاده از دستان

محصولات بدون نسخه

افراد می‌توانند برای کاهش فشار بر روی انگشتان پا از تجهیزات پزشکی مانند جدا کننده های ژله ای، پد یا کفی انگشت چکشی که بدون نسخه نیز در داروخانه به فروش می رود، استفاده کنند. مصرف داروهای مسکن که بدون نسخه نیز به فروش می روند برای کاهش درد موثر خواهند بود. جراحان همچنین ممکن است استفاده از این محصولات را پس از انجام عمل جراحی توصیه کنند.

روش های جراحی مورد استفاده برای درمان انگشت چکشی

اگر انگشت چکشی قابلیت حرکت خود را از دست داده باشد، پزشک ممکن است جراحی انگشت را توصیه کند. هدف از جراحی، تغییر موقعیت انگشت پا، ترمیم مجدد تاندون‌ها و برداشتن تغییر شکل یا آسیب‌دیدگی استخوان است. جراحی انگشت چکشی پا معمولاً به صورت سرپایی انجام شده و فرد نیاز به بستری شدن در بیمارستان ندارد. روش‌های جراحی احتمالی عبارتند از:

• آرتروپلاستی: در این روش نیمی از مفصل زیر قسمت کج شده انگشت پا برداشته شده تا به راست شدن انگشت کمک کند.
• آرترودزیس: روش آرترودزیس مانند آرتروپلاستی است با این تفاوت که کل مفصل برداشته شده و از یک سیم یا سنجاق برای کمک به ترمیم استخوان استفاده می‌شود.
• انتقال تاندون: جهت کمک به صاف شدن انگشت، تاندون‌ها از زیر انگشت به بالای آن تغییر موقعیت می‌یابند. این روش ممکن است همراه با سایر مداخلات جراحی انجام شود.
• فالانژکتومی پایه: برای افرادی که دچار سختی و درد شدید هستند، پایه استخوان زیر انگشت پا برداشته می‌شود.
• استئوتومی ویل: در این روش استخوان متاتارس کوتاه شده و از ابزارهای جراحی برای کمک به ترمیم استخوان استفاده می‌شود.

در طول این عمل، جراح با برداشتن قسمت کوچکی از استخوان مفصل، امکان صاف شدن آن را مهیا می کند. در برخی از موارد، جراح این روش را همراه با افزایش طول تاندون انجام خواهد داد. بعد از اتمام جراحی، فرد باید حرکت پاهای خود را تا زمان بهبودی انگشت پا محدود کند. بعد از عمل، فرد به مدت 4 تا 6 هفته از درد یا تورم در انگشتان شکایت می کند. این احتمال وجود دارد که پزشک ورزش های تحمل کننده وزن را با استفاده از کفش های مخصوص را به مدت 2 تا 6 هفته تجویز کند. زمان بهبودی در افراد مبتلا به بیماری های خاصی از جمله بیشتر طول می کشد.

مراجعه به پزشک چه زمانی الزامی است؟

فرد با مشاهده علائم اولیه انگشت چکشی می بایست به پزشک متخصص مراجعه کند. پزشک با ارزیابی انگشتان پا و تشخیص عارضه نسبت به شروع درمان های محافظه کارانه اقدام می کند تا از خمیده شدن بیشتر انگشتان جلوگیری کند. افراد در مراحل پیشرفته تر نیز حتما باید به پزشک متخصص مراجعه کنند. حتی اگر انگشت پا برای مدت طولانی در حالت خمیده قرار داشته باشد، پزشک می تواند با استفاده از گزینه های درمانی در حل مشکل به بیمار کمک کند. در صورتی که زخم باز بر روی پا ایجاد شده باشد، مراجعه اورژانسی به پزشک متخصص الزامی است. این زخم ها ممکن است هرگز بهبود نیابند.

سوالات متداول